pl
A A A

Kholoud Charaf

Stypendystka Programu Rezydencjalnego Międzynarodowej Sieć Miast Schronienia (International Cities of Refuge Network ICORN)
w latach 2018-2020
Zdjęcie portretowe rezydentki UNESCO Chulud Szaraf. Kobieta stoi w słońcu na ulicy w Krakowie. fot. M. Stolarska dla KBF
Kholoud Charaf to poetka, pisarka, krytyczka sztuki i aktywistka, pochodząca z Al Mudżajmiru w południowej Syrii. W 2003 roku ukończyła studia w zakresie technika medycznego na Uniwersytecie w Damaszku. Była kierowniczką jednostki medycznej w więzieniu dla kobiet w As-Suwajdzie i pracowała jako nauczycielka angielskiego w Syryjskim Instytucie Edukacji Dziecięcej, prowadząc zajęcia dla dzieci, które nie miały szans na formalną edukację w powodu trwającej wojny. Brała udział w kursie wsparcia psychologicznego organizowanym przez Syryjski Czerwony Krzyż.

W 2016 roku opublikowała swój debiutancki tom poetycki zatytułowany Resztki motyla (arab. Rufat farasza), który spotkał się z uznaniem krytyków, wskazujących na oryginalność poetyckiego języka i literackich obrazów, a także wyjątkową zdolność autorki do przekształcania wojennych doświadczeń w piękne światy wyobraźni nawiązujące do wspomnień z dzieciństwa w rodzinnej wiosce. Jej wiersze były tłumaczone na język angielski, francuski, włoski oraz polski, a tomik Odwrócone niebo / Reversed Sky ukazał się w dwujęzycznym (polsko-angielskim) wydaniu nakładem wydawnictwa Znak (2019). W 2019 roku książka Powrót do gór. Dziennik w cieniu wojny otrzymała Nagrodę Ibn Battuty w dziedzinie prozy podróżnej.

W Syrii Kholoud Charaf padła ofiarą szantażu i gróźb ze strony funkcjonariuszy policji, gdy pracując w laboratorium policyjnym była świadkiem łamania praw człowieka wobec więźniów politycznych. Po zaangażowaniu się w twórczość literacką nie mogła w związku z tym cieszyć się wolnością wypowiedzi. Jako pisarka znajdowała się więc pod stałą presją. W 2018 roku Kholoud Charaf przeniosła się do Krakowa jako ósma stypendystka Programu Rezydencjalnego Międzynarodowej Sieć Miast Schronienia (International Cities of Refuge Network ICORN).


Kraków

Tańcz gdzie chcesz
Zawsze wystarczy miejsca żeby istnieć
Miasta są oczami życia
Wspaniała przeszłość jest ozdobą ścian
Więc to ty miasto światła pełne świeżej słodyczy
Miasto kościołów drzew i ducha
Śpiewa ptak
Drzemie kolorowy kwiat
Znam wiele tajemnic
Których ty nie znasz
Chodź jesteś moją czystą pamięcią
Kłopoty mnie zadręczyły
Ale jestem twoim niewinnym lustrem
Naucz mnie tylko jak zasnąć

Krakowie[1]
Czy kiedyś wszedłeś boso do rzeki
Zapomnij o swoich proroctwach i ochrzcij się w Wiśle
Nie dręcz poetów którzy ciągle piszą o twoich zielonych warkoczach
I pierwszych wiosennych krokusach

Krakowie
Czy kiedyś poznałeś mój język
Skarżę się i pogrążam w smutku spadłam z nieba i nagle się obudziłam ze snu
Chodź nauczę cię mówić
Tu położyłam kolor na twoim oknie by stało się światłem
Obraz bez ram
Jak ty wolny bez języka
Tulipan pozdrowił moje truchło
Czy pamiętasz legendę o smoku który wypił twoją wodę

Łyknęłam nieco twojej wody i ożywiła mnie
Zabierz więc ode mnie moje zmęczenie
Jestem córką ziemi pozbawionej wody
Napój mnie więc
Tak jak ty jestem przeszłością przybyłam z ziemi trupów
Zdeptaj moje truchło
Kobieto Zachodu podziel się ze mną pokojem
Przykryj swe chłodne dłonie moim słońcem
Rozwiąż swoje jasne warkocze abym splotła je z czernią moich włosów
Wymieszaj moją ciemną ziemię z twoją
Abyśmy uczyniły ten wieczór cudownym winem dla ludzkości
Nie trać wiary ptaki zawsze powracają do ciepłych miejsc
Chodź anemonie
Naucz mnie jak robić chałwę z twoich nasion
A ja nauczę cię moich arabskich liter
I zaśpiewajmy przepiękną pieśń
Nie ma czasu na wojnę poezja jest naszym językiem
Naucz mnie moja mała jak to jest że światło cię nie zna a ty je znasz
I jak budujesz ze swego upadku piękno proroctwa
Krakowie miasto drewna skrzypiących łóżek i schodów
Naucz mnie jak być spokojną jak ty kiedy zżera mnie strach
Boję się że moje stopy pogrążone we krwi obudzą twoje bóle
Poczekaj na mnie pomaluję z tobą miłość żeby wszyscy ją widzieli
Dlaczego budzisz przede mną wspomnienia wszystkich twoich rzezi
Jestem tysiącem ludzi którzy umarli i żyli żeby słuchać twoich opowieści
A to ślady stóp  mojego narodu
Splataliśmy morwowy jedwab
I suszyliśmy winogrona na zimne zimowe wieczory
Aż nagle wojna rozpaliła nasze kości
Tak jak ty jestem gwałtowną pamięcią
Tysiąc opowieści o śmierci i jedna jedyna opowieść przetrwania
Jestem twoją matką a matka mojej matki co urodziła się bez piersi
To moje mleko które wyssałam podczas nocy przerażenia
Wysysam je z twej rzeki abyśmy się stali mlecznym rodzeństwem
Napój mnie i powiedz czy cały czas ma się dobrze legenda ludzkości
Zabili mnie nie raz lecz tak jak ty zapomniałam o śmierci
Włosy które mi wypadły schowałam w kątach ścian aby nie zapomnieć własnego imienia
Tak jak ciebie ranili i mnie kiedy zmieniali moją ziemię ale moja tęsknota była silna

Nikt się nie martwi zawsze jest miejsce na nowe życie
Daj mi swój głos
I światło które mnie szuka
Żebym zasnęła

(Przełożył Marek M. Dziekan)


[1] W języku arabskim nazwy miast są rodzaju żeńskiego, co w oryginale nieco zmienia wymowę utworu.

Publikacje

Kholoud Charaf "Powrót do Gór. Dziennik w cieniu wojny", tłum. prof. Mark Dziekan (IKWD, 2020)

W 2019 roku książka Powrót do gór. Dziennik w cieniu wojny otrzymała marokańską Nagrodę Ibn Battuty w dziedzinie prozy podróżnej. 
Powrót do gór to poetycka proza, która łączy w sobie elementy dziennika, literatury podróżniczej i swobodnie płynącej filozoficznej refleksji. Gdy autorka po latach wraca do swojej rodzinnej miejscowości, odżywają w niej obrazy z dzieciństwa, a pamięć indywidualna zaczyna przeplatać się z historią Bliskiego Wschodu, zachowaną nie tylko w monumentalnych zabytkach, ale także w bogactwie dawnych rytuałów i surowym, wulkanicznym krajobrazie. Skoro w ogarniętym wojną świecie prawa godności ludzkiej wydają się już nie obowiązywać, jedynym kluczem do zrozumienia teraźniejszości okazuje się przeszłość.

"Książka Kholoud Charaf to nie tylko zapis dłuższych i krótszych wypraw po Bliskim Wschodzie; to nie tylko katalog odwiedzanych miejsc. Autorka podróżuje niczym arabski poeta z czasów przed powstaniem islamu; podróżuje do miejsc ważnych dla jej religii, niczym pielgrzym. Ale podróżuje też na swój własny sposób, w głąb siebie, w głąb własnej pamięci, ku swoim korzeniom i swej rodzinnej ziemi, a zatem także w głąb historii, która ukształtowała Syrię i jej współczesną naturę oraz kulturę".
(Ze wstępu Marka M. Dziekana)

Partnerem wydania jest Miasto Kraków, Kraków Miasto Literatury UNESCO oraz sieć ICORN.

Książki Serii Wydawniczej IKWD można zamawiać mailowo pod adresem:
seriawydawnicza@willadecjusza.pl
"Powrót do Gór" Kholoud Charaf, 29 zł (cena zawiera koszty wysyłki)

Książkę można kupić także w krakowskich księgarniach stacjonarnych:

Księgarni pod Globusem - ul. Długa 1, Kraków
De Revolutionibus Books&Cafe – ul. Bracka 14, Kraków
MOCAK Bookstore – Kraków, ul. Lipowa 4
Bonobo Księgarni Kawiarni Podróżniczej – Mały Rynek 4, Kraków
Lokator, - ul. Mostowa 1, Kraków

Kholoud Charaf "Powrót do Gór. Dziennik w cieniu wojny"

Rozmowa z Kholoud Charaf o jej książce "Powrót do gór" (tłum. Marek Dziekan, wyd. IKWD 2020) oraz o programie Międzynarodowej Sieci Miast Schronienia ICORN w Krakowie.

Występują: Kholoud Charaf (syryjska poetka, pisarka, krytyczka sztuki i aktywistka), Dominika Kasprowicz (dyrektorka Instytutu Kultury Willi Decjusza), Robert Piaskowski (Pełnomocnik Prezydenta Miasta Krakowa Ds. Kultury oraz Członek Zarządu ICORN).
Kholoud Charaf – Odwrócone niebo / Reversed Sky
Przekład: M. M. Dziekan (polski), L. Price, P. Łyżwiński (angielski), Wydawnictwo Znak 2019.

Zbiór poetycki Kholoud Charaf, syryjskiej poetki, pisarki, krytyczki sztuki i aktywistki, która przebywa na stypendium Międzynarodowej Sieci Miast Schronienia (ICORN) w Instytucie Kultury Willa Decjusza.

Wiersze Kholoud Charaf to współczesne baśnie. Opisują świat, w którym piękno nie istnieje bez okrucieństwa, a resztki życia rozwiewane są przed wiatr po puszczonych, zdewastowanych przestrzeniach. Wyobraźnia poetki ma moc stwórczą i odtwórczą. Kolorowe obrazy wspomnień sielankowego dzieciństwa nakładają się na krajobrazy, w których pozostają ślady po żywych, lecz nie ma życia. Bladoniebieskie niebo przecinane przez jaskółki oraz zabawy dzieci są symbolami świata, którego porządek został zaburzony przez przemoc. Odwrócone niebo to intrygujące przemyślenia pacyfistki, dla której wojna jest permanentnym stanem braku równowagi wszechogarniającym cały świat, nie tylko Bliski Wschód. (materiał Wydawnictwa Znak)

Książka powstała we współpracy z Wydawnictwem Znak, inaugurując serię wydawniczą Instytutu Kultury Willa Decjusza. Partnerem wydania jest Kraków Miasto Literatury UNESCO.

WOLNOŚĆ / FREEDOM

„WOLNOŚĆ / FREEDOM” - interaktywne wydarzenie słowo-obraz-dźwięk w przestrzeni zespołu pałacowo-parkowego Willi Decjusza powstałe w ramach cyklu Villa Artis Online.
Projekt realizowany we współpracy z Wydziałem Intermediów krakowskiej ASP w okresie od 23 do 30 lipca 2020.

Zapraszamy w wirtualną podróż po świecie wyobraźni artystów, zainspirowanych twórczością syryjskiej pisarki Kholoud Charaf.

Więcej o projekcie:
https://willadecjusza.pl/aktualnosci/villa-artis-online-4
Ta strona używa plików cookies dowiedz się więcej