Festiwal „Kultura na uchodźstwie” w Willi Decjusza

Doświadczenie przymusowej emigracji stawia przed twórcami jedno z najbardziej wymagających wyzwań: jak w nowej rzeczywistości pielęgnować mowę ojczystą, zachować pamięć i kontynuować pracę artystyczną? W dniach 16 – 17 listopada 2026 roku Instytut Kultury Willa Decjusza w Krakowie po raz kolejny stanie się miejscem spotkania z artystami, dla których twórczość pozostaje przestrzenią wolności, dialogu oraz budowania wspólnoty ponad granicami. 

Organizując festiwal „Kultura na uchodźstwie”, konsekwentnie realizujemy misję wspierania wolności słowa, kreowania bezpiecznej przestrzeni dla twórców doświadczających emigracji oraz stwarzania polskiej publiczności okazji do bezpośredniego poznawania ich dorobku i poznania sąsiedniej kultury. Tegoroczna edycja w szczególny sposób poświęcona jest bogactwu i tożsamości środowiska białoruskiego. 



Program i informacje organizacyjne

17:30-18:00 Rejestracja uczestników

18:00 - 19:00 Głównym punktem programu i wydarzeniem otwierającym tegoroczny festiwal będzie spotkanie z Alesiem Bialackim - wybitnym białoruskim obrońcą praw człowieka, założycielem Centrum Obrony Praw Człowieka „Viasna” oraz laureatem Pokojowej Nagrody Nobla z 2022 roku. Obecność postaci o tak fundamentalnym znaczeniu dla walki o wolność i demokrację w Europie Wschodniej nada dyskusji o roli kultury wymiar niezwykle osobisty i uniwersalny. Rozmowę o znaczeniu kultury dla zachowania tożsamości na uchodźstwie poprowadzi Taciana Niadbaj z Białoruskiego PEN Clubu. 

Wtorek 17 listopada, przyniesie bogaty program literacki, artystyczny i dyskusyjny. Od rana mury Willi Decjusza wypełnią się kiermaszami niezależnych wydawnictw, warsztatami rzemiosła, a także serią głębokich rozmów z wybitnymi autorami i tłumaczami, którzy w swoich dziełach dotykają granic wolności, tożsamości i ludzkiego losu. W tym dniu zapraszamy na następujące wydarzenia: 

Spotkania autorskie - Sala Czartoryjskiej: 

13:00 - 13.45 Odyseja. Rozmowa z Lawonem Barszczeuskim (tłumaczem Odysei na język białoruski) prowadzona przez Andreja Chadanowicza

14:00 - 14.45 Lićwini i Gai Ben Hinnom. Rozmowa z Uładzimirem Niaklajeu - jednym z najważniejszych współczesnych poetów i pisarzy białoruskich, byłym kandydatem na urząd prezydenta Białorusi z 2010 roku, brutalnie pobitym i więziony przez reżim. (prowadzenie: Laurynas Vaičiūnas z KEW).

15:00-15:45 Ulica Szarlatanów: prezentacja przekładów twórczości Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego z udziałem Andreja Chadanowicza - poety, tłumacza, eseisty i literaturoznawcy. Jego przekład utworu Jacka Kaczmarskiego „Mury” stał się jednym z hymnów białoruskich protestów. (prowadzenie: dr Jan Burnatowski). 

16:00 - 16.45 Psy Europy spotkanie autorskie z Alhierdem Bacharewiczem (pisarz i laureat Lipskiej Nagrody Książkowej za Europejskie Porozumienie 2025) prowadzone przez Joannę Bernatowicz .
 ("Psy Europy", książka uznana przez władze białoruskie za „ekstremistyczną” i zakazaną).

17:00 - 17:45 „Białoruś poza granicami: kultura, media i przyszłość społeczeństwa” rozmowa z Aliną Kouszyk prowadzi prof. Dominika Kasprowicz.
Rozmowa o tym, kto może mówić o historii, doświadczeniach i współczesnym życiu Białorusi – z perspektywy osób pozostających w kraju i na emigracji, Białorusinów i cudzoziemców, piszących po białorusku i rosyjsku, świadków wydarzeń i dziennikarzy.

 
14:00 - 18:00 Hol Główny – Strefa ze stoiskami wydawnictw, w tym przedstawicieli białoruskich wydawnictw niezależnych działających na terenie Polski.
Wydawnictwa:
1) Gutenberg Publisher
2) PEN Belarus
3) Kawiarnia Nić
4) KEW
5) Księgarnia Pod Globusem


14:00 - 16:00 Sala Kominkowa – Warsztaty poświęcone tradycyjnej białoruskiej sztuce tworzenia papierowych wycinanek. 
Warsztaty poświęcone białoruskiej tradycji tworzenia dekoracyjnych wzorów papieru.
Wycinanka to tradycyjna forma ludowej sztuki dekoracyjnej znana od XVI wieku i stanowiąca wyjątkowy element dziedzictwa kulturowego Białorusi, Ukrainy i Polski, Ten rodzaj sztuki ma głębokie korzenie i wyraziste cechy regionalne. W 2023 roku białoruska wycinanka została oficjalnie wpisana na Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO.


Zwieńczeniem drugiego dnia festiwalu będzie wyjątkowe wydarzenie muzyczne. Uwaga zmieniamy lokalizację! Koncert zespołu „Lalejla” odbędzie się w Strzelnicy na Woli.

19:00 - 20:00 Zespół „Lalejla” to formacja łącząca tradycyjne motywy z nowoczesnymi brzmieniami i poetycką wrażliwością, tworząca artystyczną opowieść o pamięci, poszukiwaniu domu i wolności. Ten nastrojowy występ będzie idealną klamrą spinającą dwa dni dyskusji.

Instytut Kultury Willa Decjusza od stuleci pozostaje miejscem otwartym na dialog i budowanie mostów między kulturami. Wierzymy, że stwarzając przestrzeń dla twórczości na emigracji, wspólnie podtrzymujemy wartości, które stanowią fundament wolnego świata.

Willa Decjusza - Deklaracja Dostępności dla strony internetowej 

Szczegółowy program wydarzenia oraz informacje na temat wejściówek pojawią się w najbliższym czasie. Nie czekaj i zapisz już Festiwal Kultury na Uchodźstwie w swoim kalendarzu!