Willa Decjusza na festiwalu BRaK! 04.06.2026

Głównym punktem programu naszej obecności w Bratysławie była dyskusja w formule okrągłego stołu z udziałem przedstawicieli instytucji literackich z regionu Grupy Wyszehradzkiej. Spotkanie otworzyła Linda Kapustová Helbichová, dyrektorka Funduszu Wyszehradzkiego, dzięki któremu również w Willi Decjusza realizowane są programy takie jak Wyszehradzkie Rezydencje Literackie. Przypomniała, że dopiero jako grupa stanowimy silną reprezentację regionu i możemy skuteczniej promować kulturę Europy Środkowej. W gronie partnerów i przyjaciół wymienialiśmy doświadczenia oraz pomysły, które mogą przełożyć się na skuteczniejsze formy wspierania literatury w regionie. W dyskusji uczestniczyli m.in. przedstawiciele miasta Bratysławy, Ferenc Czinki, przewodniczący Węgierskiego Stowarzyszenia Pisarzy, Zuzanna Bujačková reprezentująca BRaK, Rafał Majerek z Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Alexandru Popescu, ekspert literacki i dyplomata kulturalny reprezentujący Rumunię.

Z Festiwalem BRaK łączy Willę Decjusza wiele wspólnych doświadczeń i relacji. Dzięki temu, że od wielu lat organizujemy Wyszehradzkie Rezydencje Literackie, jesteśmy mocno obecni w słowackim, ale również czeskim i węgierskim obiegu literackim. Wielu gości festiwalu to nasi obecni i byli stypendyści oraz współpracownicy przy innych inicjatywach literackich. Świetnie było zobaczyć w bratysławskich księgarniach tak wiele książek, które powstawały w ramach naszego programu rezydencjalnego. Bardzo liczymy na dalsze zacieśnianie polsko-słowackiej (i ogólnie wyszehradzkiej) współpracy w obrębie literatury i kultury. Warto ją rozwijać, bo mamy ze sobą bardzo dużo wspólnego, a dzięki bezcennemu wsparciu Międzynarodowego Funduszu Wyszehradzkiego wspólne działanie jest nie tylko łatwiejsze, ale również skuteczne.

— Paweł Łyżwiński, koordynator projektów literackich w Willi Decjusza

Wizyta w Bratysławie pozwoliła wreszcie spotkać się osobiście z wieloma naszymi partnerami, z którymi współpracujemy od lat i spędziliśmy długie godziny widząc się jedynie zza wizjerów kamerek na łączach komunikatorów. Pomiędzy lokalizacjami kolejnych wydarzeń festiwalu spotykaliśmy również licznych przyjaciół, których poznaliśmy dzięki programom realizowanym w Willi Decjusza. Tak było z Ivanem Štrpką, wybitnym poetą słowackim, który był jednym z pierwszych rezydentów Wyszehradzkich. Spotykamy go w towarzystwie Jany Beňovej, wyjątkowej słowackiej pisarki, którą gościliśmy w Willi ubiegłej jesieni.

Uczestniczyliśmy również w spotkaniu z Tamarą Dudą, ukraińską pisarką, której tekst znajdzie się w nadchodzącym numerze „Radaru”. Liczba słuchaczy, jaką jest w stanie zgromadzić spotkanie autorskie w Bratysławie, może zawstydzać polską scenę literacką.

Wreszcie, podczas części targowej festiwalu, spędziliśmy czas na długich rozmowach z Filipem Ostrowskim i Jurajem Koudelą, założycielami żylińskiego wydawnictwa Absynt, które wprowadziło na rynek słowacki pojęcie reportażu literackiego. Juraj również jest stypendystą wyszehradzkim i w tej chwili rezyduje przy Willi Decjusza. Absynt wydaje z powodzeniem literaturę polską, która cieszy się sporą popularnością nad Dunajem.

Warto w tym miejscu zaznaczyć, że słowacki rynek książki funkcjonuje na zupełnie innych zasadach niż polski. Jest bardziej rozproszony, książki są droższe, a kupuje się je najczęściej w cenie okładkowej. Mimo to słowo pisane zdaje się bronić. W festiwalowym namiocie widzimy żywą, współczesną literaturę i dużo młodych ludzi, którzy po nią tu przyszli. W tle rozkładają się muzycy, którzy przygotowują się do wieczornego koncertu. To raczej atmosfera sąsiedzkiego spotkania niż expo. Będziemy tu wracać.