„Crossroads of Cultures”: krakowski etap rezydencji w drodze do Iwano-Frankiwska (Stanisławowa) 25.01.2026
Międzynarodowa rezydencja „Crossroads of Cultures” (16 stycznia – 8 lutego) łączy osoby pracujące w obszarze literatury, przekładu i badań kultury z Polski i Ukrainy. Oś programu jest precyzyjna: z jednej strony polskie dziedzictwo w Iwano-Frankiwsku (dawnym Stanisławowie), z drugiej — ukraińska obecność kulturowa w Krakowie. W praktyce oznacza to pracę w archiwach i instytucjach pamięci, uważne czytanie miasta oraz przekładanie odkryć na język współczesnych form: eseju, reportażu, narracji multimedialnej czy działań kuratorskich.
W Krakowie rezydenci skupili się na „ukraińskim śladzie” w lokalnej historii i kulturze oraz na tym, jak polsko-ukraińskie wątki splatają się w przestrzeni miasta — w zbiorach, opowieściach i codziennych praktykach instytucji. Ten etap programu (zgodnie z jego założeniami) obejmował spotkania w instytucjach naukowych i zbiorach muzealnych oraz eksploracje miejskie nastawione na wyłapywanie mniej oczywistych warstw pamięci, często pomijanych w publicznej debacie, a kluczowych dla wspólnej europejskiej narracji.
Szczególnym elementem krakowskiej części były spotkania branżowe i rozmowy z osobami aktywnie działającymi na styku kultury i wydawnictw. Rezydenci spotkali się m.in. z Nadią Moroz-Olshanską (Fundacja Widowisk Masowych) oraz Ilią Andreyeu z wydawnictwa Gutenberg Publisher, by lepiej zrozumieć, jak opowiadać o polsko-ukraińskim dziedzictwie Krakowa w sposób rzetelny i komunikatywny — tak, by historia nie była „tematem”, tylko żywą relacją między ludźmi, miejscami i językami.
Ważnym punktem programu była również wizyta kuratorska w Galerii Podbrzezie na wystawie Darii Aloszkiny, współkuratorowanej przez jedną z rezydentek, Mariię Varlyginię. To spotkanie pozwoliło przełożyć badawczą perspektywę rezydencji na praktykę wystawienniczą: jak budować kontekst, jak prowadzić widza i jak łączyć wątki lokalne z szerszym, europejskim horyzontem.
Równolegle uczestnicy pracowali samodzielnie: umawiali konsultacje, zbierali materiały, porządkowali tropy i sprawdzali je „w terenie” — bo w tym programie miasto jest archiwum, które czyta się nogami, nie tylko w czytelni. A teraz czas na kolejny krok: Iwano-Frankiwsk, gdzie rezydencja łączy badania z działaniami publicznymi — od pracy archiwalnej i eksploracji miejskich po spotkania otwarte, dyskusje i finalną prezentację efektów.
Willa Decjusza od lat buduje tę logikę pracy z twórcami i badaczami poprzez swoje Centrum Rezydencji Artystycznych, którego celem jest wspieranie mobilności, twórczości oraz tworzenie platformy wymiany doświadczeń i kontaktów międzynarodowych. W praktyce to realne narzędzia dialogu: od programów UNESCO po rezydencje interwencyjne (m.in. ICORN), które łączą kulturę z odpowiedzialnością i obecnością w życiu miasta.
Trzymamy kciuki za część w Iwano-Frankiwsku — i za to, żeby z tego „skrzyżowania kultur” powstały prace, które nie tylko opiszą historię, ale pomogą nam lepiej rozumieć teraźniejszość.
Rezydencja realizowana jest przez program promocji czytelnictwa „Tekstura”, działający w ramach Teple Misto, przy wsparciu Unii Europejskiej w ramach programu „Dom Europy”, jako część projektu „Crossroads of Cultures: Stanisławów i Kraków jako przestrzenie dialogu i interakcji między Polakami i Ukraińcami”.
Projekt realizowany jest we współpracy z Instytutem Kultury Willi Decjusza (Kraków) oraz Centrum Kultury Polskiej i Dialogu Europejskiego (Iwano-Frankiwsk), przy wsparciu komunikacyjnym Instytutu Polskiego w Kijowie.