„Crossroads of Cultures”: Kraków i Iwano-Frankiwsk - podsumowanie 18.02.2026
Międzynarodowa rezydencja „Crossroads of Cultures”, realizowana w dniach 16 stycznia – 8 lutego 2026, zgromadziła artystów, pisarki i pisarzy oraz badaczki i badaczy z Ukrainy i Polski we wspólnej eksploracji splatających się historii Krakowa i Iwano-Frankiwska (dawnego Stanisławowa). Program został zrealizowany w ramach inicjatywy promocji czytelnictwa „Tekstura” Teple Misto, przy wsparciu Unii Europejskiej w ramach programu Dom Europy, we współpracy z Instytutem Kultury Willa Decjusza oraz Centrum Kultury Polskiej i Dialogu Europejskiego.
Rezydencja koncentrowała się na badaniu „cichszych” warstw historii miejskiej — mniej obecnych w debacie publicznej, a jednak fundamentalnych dla kształtowania wspólnej europejskiej pamięci — oraz na twórczym przekształcaniu ich w formy eseistyczne, reportażowe i multimedialne. Program obejmował tydzień wprowadzający online, tydzień badań w Krakowie oraz dwa tygodnie intensywnych działań archiwalnych i publicznych w Iwano-Frankiwsku.
Etap krakowski
Krakowski etap rezydencji dał uczestnikom możliwość zbadania ukraińskiej obecności kulturowej oraz prześledzenia historycznych paraleli między oboma miastami. Program obejmował wizyty w instytucjach naukowych i kulturalnych, w zbiorach muzealnych i archiwach, a także spotkania z badaczami i ekspertami zajmującymi się tematyką pamięci, dziedzictwa oraz relacji polsko-ukraińskich.
Dzięki wykładowi dr. Kamila Ruszały, historyka z Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego, oraz wizytom studyjnym rezydenci analizowali wielowarstwowy charakter Krakowa jako przestrzeni kształtowanej przez różnorodne wpływy. Wspólne dyskusje stworzyły ramę dla refleksji porównawczej, pozwalając uczestnikom osadzić własne projekty badawcze w szerszym kontekście historycznym i kulturowym.
Pod koniec etapu rezydencji uczestnicy wzięli udział w wizycie kuratorskiej na wystawie w Galerii Podbrzezie, Instytucie Sztuki i Designu Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, prezentującej prace Darii Aloszkiny — światowej sławy artystki, która zrewolucjonizowała tradycyjną ukraińską sztukę wycinanki. Wizycie kuratorskiej przewodziła Mariia Varlyginia, współkuratorka wystawy i rezydentka programu.
Etap Iwano-frankiwsk i praca w archiwach
Dwa tygodnie w Iwano-Frankiwsku skoncentrowane były na badaniach archiwalnych i zaangażowaniu społeczności. Rezydenci pracowali w Archiwum Państwowym Obwodu Iwano-Frankiwskiego, analizując dokumenty dotyczące okresu międzywojennego, Zagłady oraz powojennych przemian, które głęboko zmieniły społeczny i kulturowy pejzaż miasta.
Program obejmował wykłady o wielokulturowym charakterze historycznego Stanisławowa oraz spotkania z lokalnymi badaczami i pisarzami, w tym z Jurijem Andruchowyczem i Tarasem Prochaśką. Spotkania te wniosły ważną współczesną perspektywę do pytań o pamięć, pogranicza i środkowoeuropejską tożsamość.
Oprócz pracy archiwalnej rezydencja obejmowała wspólne kolacje, warsztaty, prezentacje oraz wizyty w instytucjach podejmujących temat dziedzictwa i wielokulturowości. Intensywna wymiana pomiędzy uczestnikami a lokalnymi społecznościami stała się kluczowym wymiarem programu, wzmacniając dialog między dyscyplinami i kontekstami narodowymi.
Projekty i wystawa finałowa
Powstałe podczas rezydencji prace podejmowały tematy takie jak pamięć miejska, migracje, relacje polsko-ukraińskie oraz historyczne dynamiki regionów pogranicza. Na bazie badań archiwalnych, pracy terenowej i rozmów prowadzonych w obu miastach powstały eseje, teksty reportażowe i projekty multimedialne.
Rezydencję zwieńczyła multimedialna wystawa w Centrum Kultury Polskiej i Dialogu Europejskiego w Iwano-Frankiwsku. Zaprezentowano na niej teksty, materiały dźwiękowe oraz elementy wizualne stworzone w trakcie programu. Wystawa ma formę dwujęzyczną — łączy narracje pisane z zarejestrowanym dźwiękiem — i stanowi pierwszy namacalny, publicznie dostępny rezultat projektu.
Międzynarodowa rezydencja „Crossroads of Cultures” jest częścią szerszych ram polsko-ukraińskiej współpracy kulturalnej. Łącząc badania archiwalne, refleksję literacką i publiczną prezentację, inicjatywa stworzyła platformę do odnowionego dialogu o wspólnej historii i jej współczesnych znaczeniach, wzmacniając długofalową współpracę między instytucjami partnerskimi oraz środowiskami twórczymi w obu krajach.
Rezydencja realizowana jest przez program promocji czytelnictwa „Tekstura”, działający w ramach Teple Misto, przy wsparciu Unii Europejskiej w ramach programu „Dom Europy”, jako część projektu „Crossroads of Cultures: Stanisławów i Kraków jako przestrzenie dialogu i interakcji między Polakami i Ukraińcami”.
Projekt realizowany jest we współpracy z Instytutem Kultury Willi Decjusza (Kraków) oraz Centrum Kultury Polskiej i Dialogu Europejskiego (Iwano-Frankiwsk), przy wsparciu komunikacyjnym Instytutu Polskiego w Kijowie.
Etap krakowski
Krakowski etap rezydencji dał uczestnikom możliwość zbadania ukraińskiej obecności kulturowej oraz prześledzenia historycznych paraleli między oboma miastami. Program obejmował wizyty w instytucjach naukowych i kulturalnych, w zbiorach muzealnych i archiwach, a także spotkania z badaczami i ekspertami zajmującymi się tematyką pamięci, dziedzictwa oraz relacji polsko-ukraińskich.
Dzięki wykładowi dr. Kamila Ruszały, historyka z Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego, oraz wizytom studyjnym rezydenci analizowali wielowarstwowy charakter Krakowa jako przestrzeni kształtowanej przez różnorodne wpływy. Wspólne dyskusje stworzyły ramę dla refleksji porównawczej, pozwalając uczestnikom osadzić własne projekty badawcze w szerszym kontekście historycznym i kulturowym.
Pod koniec etapu rezydencji uczestnicy wzięli udział w wizycie kuratorskiej na wystawie w Galerii Podbrzezie, Instytucie Sztuki i Designu Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, prezentującej prace Darii Aloszkiny — światowej sławy artystki, która zrewolucjonizowała tradycyjną ukraińską sztukę wycinanki. Wizycie kuratorskiej przewodziła Mariia Varlyginia, współkuratorka wystawy i rezydentka programu.
Etap Iwano-frankiwsk i praca w archiwach
Dwa tygodnie w Iwano-Frankiwsku skoncentrowane były na badaniach archiwalnych i zaangażowaniu społeczności. Rezydenci pracowali w Archiwum Państwowym Obwodu Iwano-Frankiwskiego, analizując dokumenty dotyczące okresu międzywojennego, Zagłady oraz powojennych przemian, które głęboko zmieniły społeczny i kulturowy pejzaż miasta.
Program obejmował wykłady o wielokulturowym charakterze historycznego Stanisławowa oraz spotkania z lokalnymi badaczami i pisarzami, w tym z Jurijem Andruchowyczem i Tarasem Prochaśką. Spotkania te wniosły ważną współczesną perspektywę do pytań o pamięć, pogranicza i środkowoeuropejską tożsamość.
Oprócz pracy archiwalnej rezydencja obejmowała wspólne kolacje, warsztaty, prezentacje oraz wizyty w instytucjach podejmujących temat dziedzictwa i wielokulturowości. Intensywna wymiana pomiędzy uczestnikami a lokalnymi społecznościami stała się kluczowym wymiarem programu, wzmacniając dialog między dyscyplinami i kontekstami narodowymi.
Projekty i wystawa finałowa
Powstałe podczas rezydencji prace podejmowały tematy takie jak pamięć miejska, migracje, relacje polsko-ukraińskie oraz historyczne dynamiki regionów pogranicza. Na bazie badań archiwalnych, pracy terenowej i rozmów prowadzonych w obu miastach powstały eseje, teksty reportażowe i projekty multimedialne.
Rezydencję zwieńczyła multimedialna wystawa w Centrum Kultury Polskiej i Dialogu Europejskiego w Iwano-Frankiwsku. Zaprezentowano na niej teksty, materiały dźwiękowe oraz elementy wizualne stworzone w trakcie programu. Wystawa ma formę dwujęzyczną — łączy narracje pisane z zarejestrowanym dźwiękiem — i stanowi pierwszy namacalny, publicznie dostępny rezultat projektu.
Międzynarodowa rezydencja „Crossroads of Cultures” jest częścią szerszych ram polsko-ukraińskiej współpracy kulturalnej. Łącząc badania archiwalne, refleksję literacką i publiczną prezentację, inicjatywa stworzyła platformę do odnowionego dialogu o wspólnej historii i jej współczesnych znaczeniach, wzmacniając długofalową współpracę między instytucjami partnerskimi oraz środowiskami twórczymi w obu krajach.
Rezydencja realizowana jest przez program promocji czytelnictwa „Tekstura”, działający w ramach Teple Misto, przy wsparciu Unii Europejskiej w ramach programu „Dom Europy”, jako część projektu „Crossroads of Cultures: Stanisławów i Kraków jako przestrzenie dialogu i interakcji między Polakami i Ukraińcami”.
Projekt realizowany jest we współpracy z Instytutem Kultury Willi Decjusza (Kraków) oraz Centrum Kultury Polskiej i Dialogu Europejskiego (Iwano-Frankiwsk), przy wsparciu komunikacyjnym Instytutu Polskiego w Kijowie.